TheBank
Gửi yêu cầu tư vấn

Tiền pháp định là gì? So sánh tiền pháp định và tiền mã hóa

Phan Thị Linh Chi 0 Thị trường tài chính

Tiền pháp định sẽ do chính phủ của một quốc gia quy định, phát hành và quản lý. Tiền pháp định được sử dụng hợp pháp trong quốc gia đó và mang tính thương mại quốc tế khi được chấp nhận trên thị trường quốc tế.
    Mục lục [

    Ẩn

    ]

Tiền pháp định là gì?

Tiền pháp định hay tiền định danh (tiếng Anh là Fiat Money) là loại tiền tệ được chính phủ của một quốc gia phát hành, quy định và công nhận hợp pháp trong quốc gia đó. 

Giá trị của tiền pháp định được thiết lập bởi quyền lực chính phủ, nó bắt nguồn từ mối quan hệ giữa cung - cầu và sự ổn định của chính phủ. 

Tiền pháp định là gì

Tiền pháp định chính là tiền định danh do chính phủ phát hành, quy định

Tiền pháp định được chấp nhận rộng rãi trên khắp thế giới. Mọi người dân có thể sử dụng tiền pháp định để mua hầu hết các loại hàng hóa hay dịch vụ. Tiền pháp định có thể bao gồm tiền giấy, tiền xu...

Ví dụ: Tiền pháp định của Việt Nam là Việt Nam đồng (VND), tiền pháp định của Mỹ là USD (đô la) hay của Anh là bảng Anh (GBP)....

Các loại tiền pháp định

Tiền pháp định tại mỗi quốc gia sẽ được quy định và phân loại riêng. Cụ thể một số nước như sau:

  • Tại Việt Nam: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là cơ quan duy nhất phát hành tiền pháp định, được dùng làm phương tiện thanh toán không hạn chế trên lãnh thổ Việt Nam. Tại Việt Nam hiện tiền giấy và tiền polymer được song song lưu hành.
  • Tại Mỹ: Tiền xu và tiền giấy (bao gồm tiền giấy của Cục dự trữ liên bang và giấy bạc lưu thông của Ngân hàng dự trữ liên bang và các ngân hàng quốc gia) là tiền pháp định đối với mọi nghĩa vụ nợ nần, các khoản đóng góp công cộng, thuế và phí. 
  • Tại Vương quốc Anh: Tiền xu mệnh giá 1 Bảng và 2 Bảng được coi là tiền pháp định với số lượng không hạn chế trên khắp lãnh thổ. Tiền giấy cũng được lưu hành trên khắp đất nước.
  • Tại Thụy Sĩ: Đồng Franc Thụy Sĩ là loại tiền pháp định duy nhất. Theo đó, các khoản thanh toán bao gồm tối đa 100 đồng xu Thụy Sĩ được coi là tiền pháp định, còn giấy bạc ngân hàng là tiền pháp định với số lượng không hạn chế.
  • Khu vực Châu Âu (EU): Đồng xu và giấy bạc Euro là tiền pháp định ở hầu hết các quốc gia của khu vực Châu Âu từ ngày 1/1/2002. 

Cách thức hoạt động của tiền pháp định

Đối với tiền pháp định, chính phủ có thể trực tiếp tác động đến giá trị của tiền và gắn tiền pháp định vào các điều kiện kinh tế. Giá trị của tiền pháp định chỉ tồn tại khi chính phủ duy trì giá trị đó hoặc do hai bên trong giao dịch đồng ý về giá trị của nó. 

Tại một quốc gia, chính phủ và ngân hàng trung ương có quyền kiểm soát hệ thống tiền tệ và đưa ra các chính sách tiền tệ hoặc áp dụng các công cụ liên quan khi các sự kiện tài chính và khủng hoảng xảy ra. 

Tiền pháp định của một quốc gia sẽ có nguy cơ mất giá do lạm phát hoặc trở nên vô giá trị nếu tình trạng siêu lạm phát xảy ra tại quốc gia đó bởi tiền pháp định không dựa vào dự trữ vật chất như dự trữ vàng hoặc bạc quốc gia.

Chính phủ quản lý và phát hành tiền pháp định

Chính phủ trực tiếp tác động đến giá trị tiền pháp định

Khi người dân của một quốc gia mất niềm tin vào tiền tệ của quốc gia đó thì tiền pháp định của quốc gia này sẽ không còn giữ được giá trị. Đây chính là điều khác biệt giữa tiền pháp định và tiền tệ bản vị vàng. Cụ thể:

  • Tiền pháp định có thể không được chuyển đổi, thay đổi hay quy đổi sang bất kỳ thứ gì khác. Chính phủ sẽ tác động trực tiếp đến giá trị của tiền và quản lý hệ thống tiền tệ để ứng phó khi khủng hoảng tài chính xảy ra như áp dụng chính sách tiền tệ (nới lỏng hoặc thắt chặt)...
  • Tiền tệ bản vị vàng cho phép chuyển đổi tiền giấy thành vàng. Theo đó, tất cả tiền giấy sẽ được bảo đảm bằng một lượng vàng hữu hạn do chính phủ nắm giữ. Khi hệ thống tiền dựa trên hàng hóa, chính phủ và ngân hàng chỉ có thể đưa thêm tiền vào nền kinh tế nếu như họ nắm giữ một lượng vàng dự trữ bằng về giá trị. Cho nên hệ thống tiền tệ bản vị vàng sẽ hạn chế khả năng in tiền, quản lý giá trị tiền tệ của chính phủ. 

Ưu - nhược điểm khi sử dụng tiền pháp định

Ưu điểm:

  • Tiền pháp định không phải là nguồn tài nguyên khan hiếm hay cố định như vàng nên giúp ngân hàng trung ương có thể kiểm soát tốt nguồn cung. 
  • Tiền pháp định giúp chính phủ và ngân hàng trung ương quản lý tốt các yếu tố kinh tế liên quan như cung tín dụng, lãi suất, thanh khoản... để từ đó ứng phó linh hoạt trước các sự kiện tài chính hay khủng hoảng kinh tế.
  • Tiền pháp định có tính thương mại quốc tế khi nó được sử dụng hại nhiều quốc gia trên thế giới
  • Tiền pháp định rất thuận tiện, không phụ thuộc vào dự trữ vàng. 

Nhược điểm: 

Tiền pháp định không có giá trị nội tại, có nguồn cung không giới hạn nên chính phủ và ngân hàng trung ương có thể tạo ra bao nhiêu tùy ý và thậm chí có thể thao túng giá trị tiền pháp định. Điều này có thể dẫn đến các sự kiện tài chính ảnh hưởng đến nền kinh tế như lạm phát. 

Thực tế lịch sử đã chứng minh điều này. Theo đó năm 2000 vào đầu những năm 2000, ngân hàng Trung ương Zimbabwe (một quốc gia tại châu Phi) đã in tiền với tốc độ cao nhằm đối phó với các vấn đề kinh tế nghiêm trọng của đất nước này. Sự kiện này đã khiến đất nước Zimbabwe rơi vào siêu lạm phát, từ 230 - 500 tỷ phần trăm trong năm 2008. 

Lạm phát đã khiến giá cả tăng nhanh, người tiêu dùng Zimbabwe đã phải tiêu dùng trong tình trạng mua những mặt hàng thiết yếu nhưng phải mang theo cả túi tiền. Đỉnh điểm của cuộc khủng hoảng do lạm phát này là 1 nghìn tỷ đô la Zimbabwe có trị giá khoảng 40 xu đô la Mỹ.

Minh chứng này cho thấy tiền pháp định có những rủi ro nhất định mà nếu chính phủ và ngân hàng trung ương có sự tác động đến nó thì những hệ lụy về kinh tế là điều khó tránh khỏi.

Tiền pháp định và tiền mã hóa

Tiền pháp định và tiền mã hóa có sự khác nhau

So sánh tiền pháp định và tiền mã hóa

Tiền pháp định và tiền mã hóa là hai loại tiền tệ đang rất được quan tâm hiện nay. Giữa tiền pháp định và tiền mã hóa có những điểm giống và khác nhau, thể hiện rõ ở bảng sau:

Tiêu chí so sánh Tiền pháp định Tiền mã hóa
Giống nhau Đều không được bảo đảm một mặt hàng vật lý
Khác nhau
Cơ quan quản lý và phát hành Chính phủ và ngân hàng trung ương của một quốc gia Không có sự kiểm soát từ bất kỳ cơ quan trung ương nào
Nguồn cung Nguồn cung không giới hạn Có nguồn cung hạn chế. Nguồn cung được kiểm soát bởi một thuật toán, có giới hạn đối với nguồn phát hành của các loại tiền mã hóa
Phân cấp Mang tính tập trung Được phân cấp
Giao dịch Giao dịch thực hiện bằng tiền pháp định có thể không thành công Các giao dịch tiền mã hóa, không thể dễ dàng đảo ngược
Quy mô Quy mô rộng, mang tính thương mại quốc tế Quy mô nhỏ, ít được giao dịch trên toàn thế giới và chưa được chấp nhận
Dạng tiền Tiền giấy, tiền xu, có đặc tính vật lý Dạng tiền kỹ thuật số không có đặc điểm vật lý

Giải đáp các câu hỏi liên quan đến tiền pháp định

Chế độ tiền pháp định là gì?

Chế độ tiền pháp định chính là tiền pháp định, loại tiền tệ có giá trị được xác lập bởi chính phủ hơn là một hàng hóa có đặc tính vật lý. Hiểu đơn giản đây là chế độ tiền mà chính phủ tuyên bố là hợp pháp.

Tiền pháp định được phát hành khi nào?

Tiền pháp định được sử dụng lần đầu tiên ghi lại ở Trung Quốc khoảng năm 1000 sau công nguyên. Tỉnh Tứ Xuyên bắt đầu phát hành tiền giấy trong thế kỷ 11 và được dùng để trao đổi cho lụa, vàng hoặc bạc.

Tại châu Âu tiền pháp định được sử dụng trong thế kỷ 17 tại các nước Tây Ban Nha, Hà Lan và Thụy Điển. Hai thế kỷ tiếp theo, New France ở Canada, các thuộc địa Mỹ và sau đó là chính phủ liên bang Hoa Kỳ cũng thử nghiệm tiền pháp định. Đến năm 1972, Hoa Kỳ chính thức bỏ hoàn toàn bản vị vàng và chuyển sang hệ thống tiền pháp định. 

Mỗi quốc gia sẽ phát hành và quản lý một loại tiền pháp định riêng cho đất nước mình. Giá trị của nó sẽ chịu sự tác động của chính phủ và ngân hàng trung ương. Hy vọng với các thông tin trên bạn đã hiểu rõ về tiền pháp định và cách thức hoạt động của loại tiền này trong nền kinh tế.

Cảm ơn bạn đã đọc bài, bằng cách đăng ký Tài khoản VIP bạn đã góp phần ủng hộ chúng tôi tiếp tục xây dựng nội dung chất lượng hơn.

29.000/tháng

ĐĂNG KÝ NGAY
  • THỬ NGHIỆM

    29.000

    /tháng

    ĐĂNG KÝ NGAY

    Trải nghiệm đọc không có quảng cáo

    Sử dụng bộ lọc so sánh không giới hạn

    Sử dụng công cụ không giới hạn

  • CƠ BẢN

    49.000

    /tháng

    ĐĂNG KÝ NGAY

    Trải nghiệm đọc không có quảng cáo

    Sử dụng bộ lọc so sánh không giới hạn

    Sử dụng công cụ không giới hạn

    Truy cập không giới hạn các nội dung chuyên sâu

    Nhận bảng tin hằng ngày

  • NÂNG CAO

    69.000

    /tháng

    ĐĂNG KÝ NGAY

    Trải nghiệm đọc không có quảng cáo

    Sử dụng bộ lọc so sánh không giới hạn

    Sử dụng công cụ không giới hạn

    Truy cập không giới hạn các nội dung chuyên sâu

    Nhận bảng tin hằng ngày

    Trợ giúp từ các chuyên gia TheBank qua hotline

  • THỬ NGHIỆM

    78.300

    /quý

    87.000

    ĐĂNG KÝ NGAY

    Trải nghiệm đọc không có quảng cáo

    Sử dụng bộ lọc so sánh không giới hạn

    Sử dụng công cụ không giới hạn

  • CƠ BẢN

    132.300

    /quý

    147.000

    ĐĂNG KÝ NGAY

    Trải nghiệm đọc không có quảng cáo

    Sử dụng bộ lọc so sánh không giới hạn

    Sử dụng công cụ không giới hạn

    Truy cập không giới hạn các nội dung chuyên sâu

    Nhận bảng tin hằng ngày

  • NÂNG CAO

    186.300

    /quý

    207.000

    ĐĂNG KÝ NGAY

    Trải nghiệm đọc không có quảng cáo

    Sử dụng bộ lọc so sánh không giới hạn

    Sử dụng công cụ không giới hạn

    Truy cập không giới hạn các nội dung chuyên sâu

    Nhận bảng tin hằng ngày

    Trợ giúp từ các chuyên gia TheBank qua hotline

  • THỬ NGHIỆM

    243.600

    /năm

    348.000

    ĐĂNG KÝ NGAY

    Trải nghiệm đọc không có quảng cáo

    Sử dụng bộ lọc so sánh không giới hạn

    Sử dụng công cụ không giới hạn

  • CƠ BẢN

    411.600

    /năm

    588.000

    ĐĂNG KÝ NGAY

    Trải nghiệm đọc không có quảng cáo

    Sử dụng bộ lọc so sánh không giới hạn

    Sử dụng công cụ không giới hạn

    Truy cập không giới hạn các nội dung chuyên sâu

    Nhận bảng tin hằng ngày

  • NÂNG CAO

    579.600

    /năm

    828.000

    ĐĂNG KÝ NGAY

    Trải nghiệm đọc không có quảng cáo

    Sử dụng bộ lọc so sánh không giới hạn

    Sử dụng công cụ không giới hạn

    Truy cập không giới hạn các nội dung chuyên sâu

    Nhận bảng tin hằng ngày

    Trợ giúp từ các chuyên gia TheBank qua hotline

Đóng góp bài viết của bạn bằng cách gửi bài viết Tại Đây

TƯ VẤN MIỄN PHÍ

Đánh giá bài viết
Tiền pháp định là gì? So sánh tiền pháp định và tiền mã hóa
0 0

Bài viết có hữu ích không?

Không
MỞ TÀI KHOẢN TƯ VẤN VIÊN MIỄN PHÍ
Kết nối với khách hàng có nhu cầu chính xác


Bình luận

Hãy Đăng nhập hoặc Tạo tài khoản để gửi bình luận

Nội quy : nhận xét có tối thiểu 10 ký tự, gõ tiếng việt có dấu, không chứa nội dung tục tĩu. Nếu bị báo cáo vi phạm quá 10 lần bị baned nick.

Gửi bình luận
bình luận
Sắp xếp : Mới nhất